Alıcının Borçları

                “Alıcının Borçları” konu başlığı altında biz sadece alıcının satış bedelini ödeme borcu, satılanı devralma ve diğer yan borçlarını inceleyeceğiz.

                Alıcının Satış Bedelini Ödeme Borcu

                Alıcı, satış sözleşmesinde kararlaştırılmış olduğu biçimde satış bedelini ödemek ve kendisine sunulan satılanı devralmakla yükümlüdür. Alıcının satış bedelini ödeme borcu asli bir borcudur.

                Alıcı, satış bedelini belirtmeksizin, malı alacağını kesin olarak bildirmişse satış, ifa yeri ve zamanındaki ortalama piyasa fiyatı üzerinden yapılmış sayılır.

                Satış bedeli satılanın ağırlığına göre hesaplanıyorsa, darası indirilir. Dara, satılanın ambalajıdır.

                Aksine bir sözleşme yoksa, satılan, alıcının zilyetliğine girmedikçe satış bedeli alacağı muaccel olmayacaktır.

                Alıcının satılanı devralma borcu

                Alıcı, satış sözleşmesinde kararlaştırılmış olduğu biçimde kendisine sunulan satılanı devralmakla yükümlüdür. Alıcının “satılanı devralma” borcuyla ifade edilen alıcının “satılanı teslim alma” borcu olarakta anlaşılması gerekmektedir.

                Teslim alma/devralma alıcı açısından fiili bir borçtur. Sözleşmede teslim almanın ne zaman olacağına ilişikin bir hüküm yoksa TBK m.232/2’ye göre alıcının, satılanı derhal teslim alması lazımdır.

                Alıcının satılanı devralma borcundan başka yan borçları

1. Faiz Ödeme Borcu : (TBK m.234/2) Alıcı, satış bedelini ödemekte temerrüte düşmemiş olsa bile, faiz ödeneceği sözleşmede şart edilmişse veya faiz ödenmesi konusunda ticari teamül var ise ya da satılandan ürün veya diğer elde etme imkanına sahip ise faiz ödemekle yükümlüdür.
2. Mesafe satışında satılanı saklama borcu : (TBK m.226/1) “Başka yerden gönderilen satılanın ayıplı olduğunu ileri süren alıcı, bulunduğu yerde satıcının temsilcisi yoksa, satılanın korunması için gerekli önlemleri geçici olarak almakla yükümlüdür. Alıcı, ayıplı olduğunu ileri sürdüğü satılanın korunması için gerekli önlemleri almaksızın onu satıcıya geri gönderemez.”
3. Mesafe satışında satılanı sattırma borcu : TBK m.226/3’e göre belirli şartların gerçekleşmesi durumunda alıcı için satılanı sattırma borcu söz konusu olabilecektir.

                TBK madde 226/3 : “Satılanın kısa zamanda bozulma tehlikesi varsa, alıcı onu bulunduğu yerdeki mahkeme aracılığıyla sattırmaya yetkili, hatta satıcının yararı gerektiriyorsa sattırmakla yükümlüdür. Alıcı, durumu satıcıya en kısa zamanda bildirmezse, bundan doğan zarardan sorumlu olur.”

1. Satıcının teslimden önce satılan için yaptığı zorunlu ve yararlı giderleri ödeme borcu : Hasarın alıcıya geçtiği andan itibaren satılan için yapılan zorunlu ve yararlı giderlere alıcı katlanmalıdır.
2. Teslim alma ve senet masraflarını ödeme borcu : TBK m.211/1’e göre aksine sözleşme veya adet yoksa satılanı devralmak üzere yapılan giderler alıcıya aittir.

                TBK madde 211/1 : “Aksine sözleşme veya adet yoksa, ölçme ve tartma gibi devir giderleri satıcıya, satılanı devralmak üzere yapılan giderler ve satılanın ifa yerinden başka yere taşınması gerektiğinde, taşıma giderleri alıcıya aittir.”

1. Taşıma giderlerini ödeme borcu : TBK m.211/1’e göre aksine sözleşme veya adet yoksa satılanı ifa yerinden başka yere taşınması gerektiğinde,taşıma giderleri alıcıya aittir.
2. Satılanla ilgili yükümlülüklere katlanma borcu : Alıcı, hasarın kendisine geçtiği andan itibaren satılanla ilgili vergi borcu, sigorta primleri gibi zorunlu yükümlülüklere katlanmalıdır.
3. Satılanın ambalajını geri verme borcu : Ambalajın mülkiyetini kazanmadığı durumlarda alıcı, ambalajı satıcıya geri vermekle yükümlüdür. İade masrafarı da alıcıya aittir.