İdari Yargılama Hukuku / Online Test-3 (FİNAL)

İptal davalarında davacının ihlal edilen bir menfaatinin, tam yargı davalarında ise ihlal edilen bir hakkının olup olmadığı bu aşamada incelenir. Ayrıca, davacının medeni hakları kullanma ehliyetine sahip olup olmadığına da bakılır. Eğer davacının dava açma ehliyeti olmadığı tespit edilirse dava reddedilir.

İdari işlem ve eylemlerden doğan uyuşmazlıkların ayrı bir yargı düzeni içinde yer alan mahkemeler tarafından çözümlenmesi sistemi Fransa'dan alınmıştır.

Resen araştırma ilkesi yargıca ilgili kişi ve kuruluşlardan her türlü bilgi ve belgeyi isteme, keşif yapma ve özel bilgi isteyen konuların açıklığa kavuşturulması için bilirkişiye başvurma yetkisi tanıdığı kabul edilmektedir.

Dava dilekçeleri ilk incelemeye tabi tutulur. Dilekçelerde kanuna aykırılık görülürse bu aykırılık görevli daire veya mahkemeye bir rapor ile bildirilir. İlk inceleme aşamasında dava dilekçeleri şu sırayla incelenir. İdari yargı mercilerine sunulan dilekçeler öncelikle görev ve yetki açısından incelenir ve bu inceleme sonucunda açılan davanın bir başka yargı düzeni içinde bulunan mahkemelerde açılması gerektiği anlaşılırsa mahkeme tarafından görevsizlik sebebiyle davanın reddine karar verilir. İdari yargının görevli olduğu konularda ise görevli veya yetkili olmayan mahkemeye açılan davanın görev veya yetki yönünden reddedilerek dava dosyasının görevli veya yetkili mahkemeye gönderilmesine karar verilir. İlk incelemede incelenecek ikinci husus ise idari merci tecavüzü olup olmadığıdır.

İdari yargılama usulünde, görülmekte olan davanın çözümlenmesi için gereken bilgi ve belgeler, idari yargı mercileri tarafından doğrwudan araştırılır ve incelenir. Davanın taraflarının sunmasına veya talebine bağlı olmaksızın her çeşit incelemenin mahkeme tarafından yapılması, resen araştırma ilkesi olarak adlandırılmıştır.

Mahkeme ilamına müstenit olan düyun (borç) tertibinde karşılığı bulunmadığı takdirde ihtiyat faslından naklonulacak tahsisattan (ödenekten) ve bu tertipte de tahsisat mevcut değilse maarifi gayrı melhuze (beklenmeyen giderler) faslından tediye olunur. Doğru cevap A'dır.

İdare ve vergi mahkemelerinin tek hâkimle verilen kararları ile İYUK’un 45. maddesinde sayılan kararlarına karşı, kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren otuz gün içinde bölge idare mahkemesine itiraz edilebilir. Bölge idare mahkemesi evrak üzerinde yaptığı inceleme sonunda maddi vakıalar hakkında edinilen bilgiyi yeterli görürse veya itiraz sadece hukuki noktalara ilişkin ise veya itiraz olunan karardaki maddi yanlışlıkların düzeltilmesi mümkün ise işin esası hakkında karar verir.

Kanun, davaların dosyanın tekemmülünden yani dilekçelerin verilmesi, gerekli bilgi ve belgelerin toplanması aşamasından sonra en geç altı ay içinde sonuçlandırılmasını emretmektedir. Bazı davalar için ise belirlenen öncelik sırası gözetilmektedir.

Üst mahkemeler ilk derece mahkemelerinin kararlarını denetleyerek hem hataların azaltılması işlevini hem de içtihat birliğini sağlamaktadır. İdari yargıda istinaf, temyiz ve yargılamanın yenilenmesi kanun yolları mevcuttur. Kanun yolları dışında kararı veren mahkemeye yapılabilecek bir diğer başvuru ise açıklama veya karardaki yanlışlıkların düzeltilmesi başvurusudur. Açıklama veya aykırılığın kaldırılması başvurusu, kararın yerine getirilmesine kadar yapılabilmektedir. Karar uygulandıktan sonra böyle başvuru mümkün değildir. İlk derece mahkemelerinin verdiği kararların üst mahkemelerde denetlenmesine kanun yolu denir.

Bir kararda birbirine aykırı hükümler bulunması, yargılamanın yenilenmesi değil kararın düzeltilmeye başvurabilmek için bir sebeptir.