KAMU HAKLARI
Kamu hakları kişilerin toplumla olan ilişkilerini düzenleyen kurallardan doğan haklardır. Kesin çizgilerle bu haklar belirlenmiştir. Halen oluşum aşamasındadır.
Kamu Haklarının Türleri
1) Kişilerin Topluma Karşı Olan Hakları
Kişisel Kamu Hakları
Sosyal İktisadi Kamu Hakları
Siyasal Kamu Hakları
2) Devletin Kişilere Karşı Hakları
1. Kişilerin Topluma Karşı Olan Hakları
a) Kişisel Kamu Hakları
Anayasa Md. 17-40 arasındaki haklardır.
Örneğin,
- Kişi ve konut dokunulmazlığını ihlal,
- Zorla çalıştırma yasağı,
- Vicdan ve düşünce hürriyeti,
- Haberleşme hürriyeti,
- Yerleşme ve seyahat hakkı,
- Özel hayatın gizliliği,
- Toplantı hak ve hürriyeti,
- Mülkiyet hakkı vs.
b) Sosyal İktisadi Kamu Hakları
Anayasa Md. 41-65 arasında düzenlenen haklardır. Başlığı “SOSYAL VE EKONOMİK HAKLAR VE ÖDEVLER” şeklindedir.
Örneğin,
- Sağlıklı yaşama hakkı,
- Çalışma hakkı,
- Eğitim ve öğrenim hakkı,
- Sözleşme hürriyeti
- Konut hakkı,
- Sosyal güvenlik hakkı,
- Sanatın ve sanatçının korunması vs.
c) Siyasal Kamu Hakları
Anayasa Md. 66-74 arasındaki haklardır. Başlığı “SİYASİ HAKLAR VE ÖDEVLER” şeklindedir.
Örneğin,
- Türk vatandaşlığı,
- Dilekçe hakkı,
- Seçme ve seçilme hakkı, parti kurma, partilere girme ve partilerden ayrılma hakkı,
- Kamu hizmetlerine girme hakkı, vergi ödevi.
2. Devletin Kişilere Karşı Hakları
Devletin kişilere karşı haklarına egemenlik (hâkimiyet) denir.
Anayasa – IV. Egemenlik – Md. 6
- Egemenlik, kayıtsız şartsız Milletindir.
- Türk Milleti, egemenliğini, Anayasanın koyduğu esaslara göre, yetkili organları eliyle kullanır.
- Egemenliğin kullanılması, hiçbir surette hiçbir kişiye, zümreye veya sınıfa bırakılamaz. Hiçbir kimse veya organ kaynağını Anayasadan almayan bir Devlet yetkisi kullanamaz.
Kamu Haklarının Özellikleri
Kamu haklarından yararlanmada mutlak eşitlikten bahsedemeyiz. Bazı haklardan yararlanma durumu örneğin eğitim, yaş vs. durumuna göre değişiklik gösterebilir.
Özel haklardan yararlanmada vatandaş ile yabancı arasında bir ayrım yokken kamu haklarında durum farklıdır. Yabancılar kamu haklarından kural olarak yararlanamazlar. Ancak dilekçe hakları vardır.
