Hukuk Sosyolojisi / Online Test-6

Genel olarak bilimsel yöntemi kullanan sosyolojide araştırma süreci, bütün diğer araştırmalarda olduğu gibi araştırma sorununun tanımlanması ile başlar. Daha sonra sorun kesin ve açık bir biçimde ifade edilir. Bundan sonra araştırmacı (1) nicel ya da nitel yöntemlerden hangisinin tercih edileceği, (2) araştırma evreninin ve örneklemin nasıl olacağı, (3) anket, görüşme, gözlem, deney, belge tarama vs gibi veri toplama tekniklerinden hangisi ya da hangilerinin kullanılacağına karar verdiği bir araştırma tasarımı oluşturur. Bunu araştırmayı yapmak takip eder. Araştırma yapıldıktan sonra elde edilen veriler akıl yürütme ilkelerine uygun olarak yorumlanır ve soruna bir cevap verilir. Nihayetinde bu araştırma rapor haline getirir.

Hukuku oluşturan ve toplumu bir arada tutarak onun kaosa sürüklenmesini engelleyen şey benzer ve farklı ihtiyaçlar nedeniyle ortaya çıkan "dayanışma" biçimleridir görüşü Durkheim'a aittir.

Değerle ilişkili akılcı/değere yönelik rasyonel eylem bir mutlak değerin elde edilmesine yönelik ya da mutlak bir değer için yapılan akılcı eylemdir. Bu eylemler estetik, dini ya da ahlaki içerikte olabilir; hatta bir görev ya da dava tarafından da dayatılıyor olabilir. İşte bu değerleri, bedeli ne olursa olsun hayata geçiren insan davranışı “değerle ilişkili akılcı/değere yönelik rasyonel eylem” olarak nitelendirilir. İnançları nedeniyle alkol kullanmayanlar, faiz almayanlar, emirleri yerine getiren askerlerin davranışları buna örnek verilebilir.

Protestan Ahlakı ve Kapitalizmin Ruhu adlı eser Max Weber tarafından yazılmıştır.

Marks; toplumların (1) ilkel komünalizm, (2) köleci üretim tarzı, (3) feodal üretim tarzı ve (4) kapitalist üretim tarzı olmak üzere dört aşamadan geçtiğini, gelecekte ise (1) sosyalist üretim tarzı ve (2) komünist üretim tarzı olmak üzere iki aşamadan geçeceğini ileri sürer. Sınıfların olmadığı ilkel komünalizmde devlet ve hukukun ilkel ve organik düzeyde olduğu; efendiler ve kölelerin bulunduğu köleci üretim tarzında devlet ve hukukun yönetici sınıf olan efendilerin çıkarlarına hizmet ettiği; feodal beyler ve köylülerin oluşturduğu feodal üretim tarzında devlet ve hukukun feodal beyler lehine köylülerin sömürülmesine hizmet ettiği; üretim araçlarını ellerinde bulunduran burjuvalar ile işçi sınıfının(proletarya) söz konusu olduğu kapitalist üretim tarzında devlet ve hukukun işçi sınıfının sömürülmesine ve mevcut durumun sürdürülmesine hizmet ettiği kabul edilir. Burjuvanın kendi mezar kazıcılarını ürettiği kapitalist toplumda çatışmanın kaçınılmaz olduğu, bir devrimle bu üretim tarzının sona ereceği, kapitalist toplumun kurumlarını tasfiye edecek olan “proletarya diktatörlüğü”nün kurulacağı sosyalist üretim tarzından sonra toplumsal sınıfların, dolayısıyla çatışmanın ortadan kalkacağı, devlet ve hukukun anlamsız olacağı “komünist aşamaya” ulaşılacağı öngörülür.

Peter L. Berger, “Dinin Sosyal Gerçekliği” adlı eserinde dinin bir dünya kurmada ve kurulan bu dünyanın idame ettirilmesinde çok önemli bir rol oynadığını ifade etmektedir. Çünkü her dinin, teolojik hususlar dışında, birçok önemli dünyevi meseleye karşı takınılması gereken tavırları da içeren çok zengin bir fikri muhtevası vardır. Bu anlamda her din, inananlarına yeni bir “zihniyet” getirir.

Pozitif yaptırım, norma uyum davranışının ödüllendirilmesi şeklinde karşımıza çıkar. Gündelik yaşamımız içerisinde pozitif yaptırımın farkına her zaman varamayabiliriz. Söz gelimi, toplumsal normlara uygun davrandığımız için çevremiz tarafından takdir edilmemiz ve bu sayede toplumsal saygınlık kazanmamız pozitif yaptırımdır. Ancak biz, bu durumun her zaman farkında değilizdir.

Hukukun yüce değerleri koruduğu doğru olmakla birlikte bu özelliğini hukuk felsefesi çalışır; hukuk sosyolojisi hukukun toplumsal bir olgu olmasıyla ilgilenir.

Toplumsal olgu, failleri bireyler olmakla birlikte, giderek onlardan bağımsızlaşan bir nesnellik olarak karşımıza çıkar. Söz gelimi, bir toplumda bazı kimselerin kırdan kente göç etmeleri kendileri açısından bireysel bir olaydır. Ancak bir toplumda yoğun olarak, kitleler halinde kırdan kente göç edilmesi, tek tek bireyleri aşan bir özelliğe sahiptir. Bu yönüyle göç, toplumsal olgu kavramına örnek teşkil eder. Bu andan itibaren sosyal bilimcinin görevi, bu olguyu ele almak, incelemek, genellemelere ulaşmaktır.

Marx ve Engels'e göre hukuk da dahil olmak üzere üst yapı kurumlarının belirleyeni sınıflar arası mücadeledir.

Jhering ve Heck “menfaat ilişkilerinin”, hukuku yarattığını ileri sürmüşler ve kısmen de bunu ispat edebilmişlerdir.