Hukuk Sosyolojisi / Online Çözümlü Test-9

1789 İnsan ve Yurttaş Hakları Bildirgesi ve Napolyon Kanunu gibi düzenlemelerde yer aldığı şekliyle mülkiyet, sübjektif, kesin ve mutlak bir haktır. Kullanma, yararlanma ve istendiği zaman elden çıkarmayı kapsayan bu hak, insan iradesinin özerkliği ile kişi bağımsızlığının mükemmel bir tezahürüdür.

Mülkiyet konusundaki eserleriyle tanınan Hanoch Dagan’a, göre mülkiyet doğal hak gibi tek yönlü bir formülle açıklanamaz. O’na göre mülkiyet, birçok kurumun toplamından oluşan bir şemsiyedir. Bu yüzden Dagan, “mülkiyetin çoğulculuğu” kavramını kullanmış ve mülkiyetin birçok liberal değere hizmet edebileceği ve etmesi gerektiğini ifade etmiştir.

Pozitivist Okula göre suç, bireyin tamamen özgür iradesi dışında kalan birtakım biyolojik, psikolojik ve/veya sosyolojik faktörlerin bir neticesi olarak ortaya çıkmaktadır.

Freud’a göre insanlar, duydukları suçluluğu gidermek için suç işler. Suçluluk duygusunun temelinde ise “oedipus kompleksi” vardır.

Son olarak çevre ölçütünde evlilikler, grup içi (endogami) ve grup dışı (egzogami) olmak üzere iki farklı tiptedir. Grup içi evlilik “kadın ya da erkeğin, üyesi olduğu sosyal gruptan bir kimse ile evlilik bağı kurmasının zorunlu olması durumu”dur.

Benimseme (internalization), birey uyarılan davranışın içeriğini (içerdiği fikir ve davranışları) ödüllendirici bulduğu zaman gerçekleşir. Yani bireyin uyma davranışı sergilemesinin sebebi, davranışın içeriğinin kendi değer sistemi ile uyumlu olmasıdır.

Sapma, “Bir toplulukta ya da toplumda önemli sayıda insan tarafından kabul edilen bir dizi kurala uymama” olarak tanımlanmaktadır.

ound’a göre, hukuk toplumla ilgili olduğuna göre gerek yasa koyucuların gerekse uygulayıcıların, içinde yaşadıkları topluma ilişkin bilgi sahibi olmaları gerekmektedir. İçinde yaşadıkları toplum hakkında bilgi sahibi olan hukukçular, hukuk kurallarını soyut içerikleriyle değil, toplumsal yaşamdaki uygulanabilirlikleri ve etkileri ile ele alabilecek ve bir hukuk kuralının yaratacağı toplumsal sonucu öngörebileceklerdir. Böylece hukuk, gerektiğinde, ulaşılmak istenen toplumsal sonuca yönelik bir araç olarak da kullanılabilir. Hukukun belli bir amaca yönelik bir araç olarak kullanılması “toplum mühendisliği” olarak adlandırılmıştır.

Solomon Asch, grubun, bireyin karar alma davranışı üzerine etkisine dair bugün hala adından söz ettiren psiko-sosyal bir deney yapmıştır. Bu deneyde bir kişi, grubun diğer tüm üyeleriyle radikal bir çatışma ilişkisine konulmuş ve bu durumun, onun üzerinde yarattığı etki niceliksel olarak ölçülmüştür.

Amerikan Hukuksal Realizm düşüncesinin hukuk algısı, daha önceden yasakoyucu tarafından formüle edilmiş hukuk kurallarına değil, toplumun ihtiyaçları doğrultusunda hüküm veren mahkeme kararlarına ağırlık verilmesi sonucunda ortaya çıkmaktadır. Bu da normatif değil, olgusal düzeyde bir hukuk soruşturmasına işaret eder. Zira bu algı içerisinde hukukçunun görevi, hukuksal çıktıyı normlara bakarak değil, kararı verecek mahkemeye ilişkin çeşitli değişkenlere bakarak tahmin etmektir. Bu değişkenler, yargıcın etnik kökeni, dinsel inancı, cinsiyeti, eğitim gördüğü kurumlar ya da geldiği sınıfsal köken olabileceği gibi daha önce benzer meselelerde verilen hükümler ya da karar verilecek uyuşmazlığa ilişkin kamuoyu baskısı vs. de olabilir.

Grup normları uyma beklentisinden ibaret değildir; davranış standartları içerir.

Hukuk, felsefi bir yaklaşımla ele alınarak, onun koruduğu yüksek değerler ve nihai amacı araştırılabilir. Yukarıda ifade edildiği üzere hukukun oluşmasına katkı sunan etmenlerden biri değer yargısı içeren ideal etmenlerdir. Gerçekten de hukuk aynı zamanda bir değerler ve inançlar sistemidir.