1) Satılan malda, söz verildiği – belirtildiği halde bu niteliklerde eksiklik veyahut söylemese dahi o malda normal olarak bulunması gereken, bulunmazsa elverişliliği kaldıran veya önemli şekilde azaltan eksiklik olmalıdır (bunu ikiye ayıracağız sınavda da hangisi varsa onun söylenmesi gereklidir)
Satılan malda, söz verildiği – belirtildiği halde bu niteliklerde eksiklik olmalıdır: Örneğin, araba alırken hiç darbesi yok, hasarı olmadı denildikten sonra arabanın aslında hasarlı olması buna örnektir. Veyahut bir cep telefonunun 0 olduğu söylenmişse mal 2. El çıkarsa yine buna girer. Örneğin az miktarda elektrik tükettiği söylenen aracın çok tüketmesi de buna örnektir.
Malda normal olarak bulunması gereken, bulunmazsa elverişliliği kaldıran veya önemli şekilde azaltan eksiklik olmalıdır: Örneğin 2. el bir telefon aldın, ve birkaç tane tuşu çalışmıyor. Kulaklık girişi çalışmıyor. Veyahut araba aldın motoru çalışmıyor. Klima aldın ancak adam gibi soğutmuyorsa da budur.
Satılan malın eksik olması; örnek 100 kg yerine 90 kg gelmesi ayıp değil eksik ifadır. O hükümlere başvurulur. Yine satılan mal yerine başka bir mal verilmesi de yanlış ifa halidir. Teslim hiç yapılmamış sayılır. Çünkü sözleşme konusu mal verilmemiş. Bu hallerde ayıp var deyip atlamamak lazım. Ayıp yok.
Yargıtay’a göre, trafik kaydında benzinli görünmesine karşın aracın mazotlu çıkması yanlış ifadır. Yani adamı teslim borcunu yerine getirmedi diye sorumlu tutar temerrüde düşürürüz. Yine Yargıtay’a göre, koyun sütü yerine aynı miktarda düşük dereceli inek sütü teslim edilmesi ayıplı ifadır. Bunları bil.
2) Ayıp, Yarar ve Hasarın Geçişinden Önce Var Olmalıdır
Yarar ve hasar alıcıya geçtikten sonra yani satılan teslim edildikten sonra, doğan ayıplardan kural olarak satıcı sorumlu olmaz. Fakat bu ayıplar sözleşmenin kurulmasından önceki bir nedenden kaynaklanıyorsa, satıcı yine sorumlu tutulabilir.
3) Sorumluluk, Sorumsuzluk Anlaşmasıyla Kaldırılmamış Olmalıdır
Ayıbı üstlenme borcu, kural olarak sorumsuzluk anlaşmasıyla kaldırılabilir. Bu durumda satıcı, artık ayıptan sorumlu tutulamaz. Satıcı, satılanı ayıplı olarak devretmekte ağır kusurlu ise veya kastı varsa, sorumluluğu sınırlandıran veya kaldıran anlaşma hükümsüzdür. Kast durumu satıcının ayıbı bildiği haldir, ağır kusur ise bilmesinin gerektiği durumlardır.
4) Ayıp, Gizli Olmalıdır.
Alıcı var olan ayıpları önceden biliyorsa, artık satıcı bundan sorumlu olmaz. Alıcının satılan malı olağan bir gözden geçirmekle görebileceği ayıplar dolayısıyla satıcı, eğer bu ayıbın var olmadığı konusunda güvence vermişse sorumlu olur, aksi halde sorumlu olmaz.
Hayvan satımında, satıcı yazılı olarak güvence vermediği ya da ağır kusurlu olmadığı sürece hayvandaki ayıptan sorumlu tutulamaz. Fakat satıcı alıcıyı aldatmışsa yazılı biçime uyulmamış olsa da ayıptan sorumludur.
