Hukuk fakültesinde sınav dönemi yaklaştığında öğrencilerin büyük bir kısmının aklına aynı soru gelir: “Nasıl yüksek not alabilirim?” Özellikle çok sayıda dersin aynı dönemde sınava girmesi, kalın ders kitapları, kanun maddeleri, ders notları ve pratik çalışmalar hukuk öğrencisinin sınav dönemini oldukça yoğun geçirmesine neden olabilir. Ancak hukuk sınavlarında yüksek not almak yalnızca çok saat çalışmakla ilgili değildir. Asıl önemli olan, sınavın ne istediğini anlamak, bilgiyi doğru şekilde öğrenmek ve sınav sırasında hukuki düşünceyi doğru bir sistem içerisinde aktarabilmektir.
Hukuk Sınavına Çalışmaya Ne Zaman Başlanmalı?
Hukuk sınavlarına çalışmaya son birkaç gün kala başlamak öğrencilerin en sık yaptığı hatalardan biridir. Özellikle kapsamı geniş olan derslerde birkaç gün içerisinde bütün konuları öğrenmeye çalışmak hem bilgilerin birbirine karışmasına hem de ciddi bir stres yaşanmasına neden olabilir. Bu nedenle mümkün olduğunca dönem içerisinde düzenli tekrar yapmak daha doğru bir çalışma yöntemi olacaktır.
Ancak sınava az bir süre kaldıysa da “Artık çok geç” düşüncesine kapılmamak gerekir. Böyle bir durumda öncelikle sınav kapsamını belirlemek, konuları önem sırasına koymak ve daha önce hiç çalışılmamış konularla daha önce öğrenilmiş ancak unutulmuş konuları birbirinden ayırmak gerekir. Özellikle sınava kısa süre kala her konuyu aynı derinlikte öğrenmeye çalışmak yerine zamanınızı stratejik kullanmanız daha faydalı olabilir.
Hukuk Sınavında Kitabın Tamamını Okumak Gerekir mi?
Bu sorunun cevabı dersin niteliğine ve sınavın kapsamına göre değişebilir. Ancak sınavdan hemen önce kitabın yüzlerce sayfasını baştan sona okumaya çalışmak çoğu zaman verimli değildir. Ders kitabı konuyu öğrenmek için önemli bir kaynaktır fakat sınav döneminde öğrencinin elinde düzenli ders notlarının bulunması büyük avantaj sağlar.
Özellikle dönem içerisinde hazırlanmış kendi notlarınız varsa sınav öncesinde bu notları kullanabilir, anlamadığınız veya eksik kaldığını düşündüğünüz noktaları ders kitabından tamamlayabilirsiniz. Böylece hem zaman kazanır hem de konuların tamamını daha kontrollü şekilde tekrar edebilirsiniz.
Hukuk Sınavlarında Ezber Yapmak Yeterli mi?
Hukuk sınavlarında ezberlenmesi gereken bilgiler elbette vardır. Özellikle kanun maddeleri, hukuki kavramların tanımları, bazı ayrımlar ve sistematik bilgiler belirli ölçüde ezber gerektirebilir. Ancak sadece ezber yapmak yüksek not almak için yeterli değildir.
Özellikle klasik ve pratik sınavlarda öğrenciye verilen hukuki bilgiyi somut olaya uygulaması beklenebilir. Örneğin bir kanun maddesini ezbere yazabiliyor olmanız, o maddenin olayda neden uygulanacağını açıklayamadığınız takdirde tek başına yeterli olmayabilir.
Bu nedenle hukuk sınavına hazırlanırken kendinize şu soruyu sormanız gerekir: “Bu bilgiyi bir olay karşısında nasıl kullanırım?”
Bu sorunun cevabını verebiliyorsanız yalnızca ezber yapmıyor, hukuki düşünme becerinizi de geliştiriyorsunuz demektir.
Hukuk Sınavında Pratik Olay Nasıl Çözülür?
Özellikle özel hukuk ve ceza hukuku derslerinde karşınıza pratik olay çıkabilir. İlk kez pratik olay çözen öğrenciler bazen doğrudan kanun maddesini aramaya başlar. Oysa daha sağlıklı yöntem önce olayın hukuki problemini tespit etmektir.
Öncelikle olayda kimlerin bulunduğunu ve aralarındaki hukuki ilişkinin ne olduğunu belirleyin. Daha sonra tarafların taleplerini veya davranışlarını tespit edin. Ardından hangi hukuki kurumların gündeme geldiğini düşünün ve ilgili kanun hükümlerini belirleyin. Son olarak hukuk kuralını somut olaya uygulayarak sonuca ulaşın.
Kısaca şu sistemi kullanabilirsiniz:
Olay → Hukuki sorun → Hukuk kuralı → Somut olaya uygulama → Sonuç
Bu sistem özellikle pratik sınavlarda düşüncelerinizi daha düzenli şekilde aktarmanıza yardımcı olabilir.
Hukuk Sınavında Kanun Maddesi Yazmak Yeterli mi?
Hayır. Kanun maddesini doğru şekilde yazmak elbette değerlidir ancak çoğu durumda tek başına yeterli olmayabilir. Çünkü hukuk sınavında öğretim üyesi çoğu zaman yalnızca hükmü bilip bilmediğinizi değil, hükmü somut olaya uygulayıp uygulayamadığınızı da görmek ister.
Örneğin “Türk Borçlar Kanunu’nun ilgili maddesine göre…” diyerek kanun hükmünü belirttikten sonra, olayda bu hükmün şartlarının gerçekleşip gerçekleşmediğini açıklamak gerekir. Ardından şartların gerçekleştiği veya gerçekleşmediği sonucuna neden ulaştığınızı belirtmelisiniz.
Bu nedenle sınav kağıdınızda yalnızca kanun maddelerinin sıralandığı bir cevap yerine hukuki gerekçesi bulunan bir cevap çok daha güçlü olacaktır.
Hukuk Sınavında Cevap Nasıl Yazılmalı?
Hukuk sınavında cevap verirken mümkün olduğunca sistematik olun. Öncelikle sorunun hangi hukuki probleme ilişkin olduğunu belirtin. Ardından uygulanacak hukuk kuralını ortaya koyun. Daha sonra bu kuralı somut olaya uygulayın ve sonunda sonucunuzu açıkça ifade edin.
Örneğin şu mantık kullanılabilir:
“Somut olayda öncelikle … kurumunun şartlarının gerçekleşip gerçekleşmediği değerlendirilmelidir. İlgili hukuk kuralına göre … şartlarının bulunması gerekir. Olayda … gerçekleştiğinden … sonucuna ulaşılmaktadır.”
Elbette her sınav sorusunda aynı kalıbı kullanmak zorunda değilsiniz. Önemli olan cevabınızın hukuki sorun, kural, uygulama ve sonuç bakımından anlaşılır olmasıdır.
Sınavda Bilmediğiniz Soruyla Karşılaşırsanız Ne Yapmalısınız?
Hukuk öğrencisinin sınavda bütün soruları bildiğini düşünmesi gerçekçi değildir. Bazen çok iyi çalıştığınız bir konuda bile sınav sırasında aklınıza hiçbir şey gelmeyebilir. Böyle bir durumda paniğe kapılmak yerine soruyu hukuki açıdan parçalamaya çalışın.
Soruda kimler var? Hangi hukuki ilişki söz konusu? Tarafların talebi ne? Hangi hukuk alanı uygulanıyor? Hatırladığınız hangi kanun hükümleri bu olayla bağlantılı?
Sorunun tamamını hatırlayamıyor olsanız bile bildiğiniz hukuki bilgilerden hareket ederek bir çözüm oluşturmaya çalışabilirsiniz. Ancak emin olmadığınız bir bilgiyi kesin doğruymuş gibi yazmak yerine hukuki değerlendirme yaptığınızı göstermek daha sağlıklı olabilir.
Hukuk Sınavında Çok Yazmak Yüksek Not Getirir mi?
Hukuk sınavlarında uzun cevap vermek her zaman yüksek not anlamına gelmez. Bir soruya gereksiz yere birkaç sayfa cevap yazmak yerine sorulan hukuki problemi doğrudan ve gerekçeli şekilde cevaplamak daha önemlidir.
Özellikle klasik sınavlarda öğrencinin bilgiyi düzenli şekilde aktarabilmesi değerlidir. Aynı düşünceyi farklı cümlelerle tekrar etmek yerine hukuki dayanağı belirtmek, somut olayı değerlendirmek ve sonucu ortaya koymak daha etkili olabilir.
Kısacası çok yazmak ile iyi cevap vermek aynı şey değildir.
Hukuk Sınavlarında Yargıtay Kararları Bilmek Önemli mi?
Dersin niteliğine ve öğretim üyesinin sınav anlayışına göre değişmekle birlikte önemli Yargıtay kararlarını ve yerleşik içtihatları bilmek hukuk öğrencisi açısından büyük avantaj sağlayabilir. Ancak burada da karar numaralarını ezberlemekten çok kararın hangi hukuki yaklaşımı benimsediğini anlamak önemlidir.
Örneğin bir Yargıtay kararını kullanacaksanız, kararın olayla bağlantısını kurmaya çalışın. “Yargıtay da böyle karar vermiştir.” demek yerine kararın hangi hukuki gerekçeyi desteklediğini açıklamanız cevabınızı daha güçlü hale getirebilir.
Sınavdan Önce Son Gün Nasıl Çalışılmalı?
Sınavdan önceki son gün yeni ve kapsamlı konular öğrenmeye çalışmak yerine daha önce çalıştığınız bilgileri tekrar etmek çoğu öğrenci için daha verimli olabilir. Özellikle önemli kavramlar, kanun maddeleri, karşılaştırmalar ve daha önce çözdüğünüz pratik olaylar üzerinden tekrar yapmak faydalıdır.
Bu dönemde kendinize küçük bir “son tekrar listesi” hazırlayabilirsiniz. Örneğin hangi konuları kesinlikle bilmeniz gerektiğini, hangi kanun maddelerinin önemli olduğunu ve hangi kavramları birbirine karıştırdığınızı belirleyebilirsiniz.
Böylece sınavdan önce bütün kitabı yeniden okumaya çalışmak yerine eksiklerinize odaklanabilirsiniz.
Hukuk Sınavında Zaman Nasıl Kullanılmalı?
Hukuk sınavlarında zaman yönetimi de en az bilgi kadar önemlidir. Özellikle klasik sınavlarda bir soruya gereğinden fazla zaman ayırmak diğer soruların yetişmemesine neden olabilir.
Sınavın başında soruları hızlıca inceleyerek hangi soruları daha iyi bildiğinizi belirleyebilirsiniz. Ardından sınav süresini soru sayısına ve soruların puan değerlerine göre planlamak faydalı olabilir.
Bir soruya takıldığınızda uzun süre aynı noktada kalmak yerine diğer soruya geçmek ve daha sonra geri dönmek çoğu zaman daha iyi bir stratejidir.
Hukuk Sınavında Yüksek Not Almanın En Önemli Sırrı Nedir?
Aslında tek bir sır yoktur. Hukuk sınavlarında başarılı olmak; düzenli çalışmanın, doğru kaynak kullanmanın, kanun okumayı alışkanlık haline getirmenin, pratik olay çözmenin ve sınavda bilgiyi doğru şekilde aktarabilmenin birleşimidir.
Ancak bütün bunların içerisinde en önemli noktalardan biri hukuki bilgiyi uygulayabilmektir. Bir hukuk öğrencisi bir konuyu okuyup “anladım” diyebilir. Fakat asıl test, kitabı kapattıktan sonra önüne bir olay geldiğinde o bilgiyi kullanıp kullanamadığıdır.
Bu nedenle sınava hazırlanırken yalnızca okumayın. Kendinize sorular sorun, cevapları kapatıp hatırlamaya çalışın, pratik olay çözün ve öğrendiğiniz konuyu kendi cümlelerinizle açıklayın.
Sonuç
Hukuk sınavında yüksek not almak için sınavdan önce yüzlerce sayfa ezberlemek zorunda olduğunuzu düşünmeyin. Önemli olan, öğrendiğiniz bilgiyi sistematik şekilde organize etmek ve sınavda doğru hukuki değerlendirmeye dönüştürebilmektir.
Bir hukuk sorusuyla karşılaştığınızda önce “Hangi hukuki problem var?”, ardından “Hangi hukuk kuralı uygulanır?”, daha sonra “Bu kural somut olaya nasıl uygulanır?” ve son olarak “Hukuki sonuç nedir?” sorularını sorun.
Çünkü hukuk fakültesinde yüksek not almanın yolu yalnızca çok şey bilmekten değil, bildiğiniz şeyi doğru hukuki yöntemle kullanabilmekten geçer.
Unutmayın: Sınavda hocayı etkilemeye çalışmayın; hukuki problemi çözmeye çalışın. Cevabınız ne kadar açık, sistematik ve gerekçeli olursa hukukçu gibi düşündüğünüzü gösterme ihtimaliniz de o kadar artar.
Kaynakça
- 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu.
- Yükseköğretim Kurulu (YÖK), yükseköğretim mevzuatı ve öğrenci yönetmelikleri.
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu.
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu.
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu.
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu.
- Antalya, Osman Gökhan, “Hukuk Öğrencisinin Pratik Çalışma -ya da Sınav- Olayının Hukuki Çözüm Metoduna Hakim On İki Metodolojik Temel İlke”, Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi.
