İDARENİN KUSURLU SORUMLULUĞU
İdarenin eylem ve işlemleri yerine getirirken bir hizmet kusuru varsa; bundan doğan zararları idare tazmin etmekle yükümlüdür. İdarenin kusurlu sorumluluğu, asli bir sorumluluktur. Yani idarenin verdiği zararlardan, kendisi sorumludur.
Hizmet kusurundan doğan zararların tazmin edilmesi herhangi bir mevzuatta öngörülmemiştir; içtihat yoluyla ortaya çıkmıştır. İdarenin sorumluluğu, işlemlerinin hukuka uygunluğunun denetimi(iptal davaları) ve işlem ve eylemleriyle verdiği zararları tazmin etmesi(tam yargı davaları) hukuk devleti açısından tamamlayıcı ikinci güvence sayılabilir.
İdare hukukunda kusur “hizmet kusuru” olarak adlandırılır. Gerçek kişilere bağlanabilen, sübjektif, psikolojik bir unsur değildir. İdarenin yerine getirmekle yükümlü olduğu bir görevin organizasyonu yada işleyişinde meydana gelen aksaklık, bozukluktur. Yani faaliyeti yapan kamu görevlisinin öznel kusuru anlamına gelmez.
İdare, kendi eylem ve işlemiyle verdiği zarardan kendisi sorumlu olur. Yani, üslenilmiş bir sorumluluk söz konusu değildir. Önemli olan faaliyetin işleyişinde aksaklık olup olmadığıdır. İdare bu aksaklığa sebep olan kamu görevlisini tespit edip zararı ona rücu edebilir ancak bu zarar gören bireyi ilgilendirmez. Onu ilgilendiren zararının tazminidir. İdare tazminatı, ilgili personele rücu edebilir.
Hizmet kusuru olduğu durumlarda kamu görevlisi yerine idareye dava açılmasının sebebi, zarar gören kişinin zararını en iyi biçimde karşılamaktır. Diğer bir sebepse, kamu görevlisinin dava tehdidi altında çalışmasını engellemektir. Bu, kamu görevlisini koruma mekanizmasıdır.
Hizmet kusurları:
‒ Hizmetin Kötü İşlemesi; Polisin toplantıyı dağıtırken orantısız güç kullanması hizmetin kötü işlemesine tipik örnektir ve hizmet kusurları içerisinde en çok yaşanan hizmet kusurudur.
‒ Hizmetin Geç İşlemesi; hizmet olması gerektiği gibi işlemektedir ancak gecikme vardır.
‒ Hizmetin Hiç İşlememesi; İdarenin yapmakla yükümlü olduğu hizmet hiç işlememektedir.
Zarar açısından haksız fiillerde söz konusu olan her şey burada da geçerlidir.
İdarenin karmaşık bir mevzuat karşısında, yorum yapması ve yaptığı yorumun hukuka aykırı olması durumunda, Danıştay’a göre hizmet kusuru yoktur. Ancak hocaya göre idare ne olursa olsun, hukuka aykırı bir işleme imza atarsa orada hizmet kusuru vardır.
Hizmet kusuru, kişisel kusurdan farklıdır; nesnel ve anonimdir. Hizmet kusuru, adam çalıştıranın sorumluluğunda olduğu gibi üslenilmiş bir sorumluluk türü değildir.
Hafif – ağır hizmet kusuru ayrımı: bazı faaliyetler yönünden idarenin zararı tazmin etmesi için ağır hizmet kusuru olması gerektiği, bazı faaliyetlerde hafif hizmet kusurunun yeterli olduğu kabul edilmektedir. Ancak bu ayrım bugün ülkemizde geçerli değildir.
Hizmet kusuru – kişisel kusur ayrımı: Kişisel kusurla verilen zararlar; ancak bir idari faaliyetin yürütülmesine ilişkin olduğu ölçüde şahsi kusur olmaktan çıkar. AY.m.129’a göre zarardan dolayı idareye dava açılır; kamu görevlisine doğrudan dava açılamaz.
Hizmet kusuruna yol açmayan, salt şahsi zarar da söz konusu olabilir. Kamu görevlisi bu durumda verdiği zarardan şahsen ve özel hukuk hükümlerine göre sorumludur. Çünkü bu durumda bir hizmet kusuru yoktur.
Danıştay, bu konuya farklı bir yaklaşım getirmektedir. İdarenin göreceği hizmette, çalışan kamu görevlilerin seçimi ve denetlenmesi konusunda çok titiz davranması gerekir. Eğer o kamu görevlisi, idarenin kendisine verdiği bir araçla kusurlu harekette bulunuyorsa bu; idarenin seçme ve denetleme konusunda titiz davranmadığını gösterir ve sorumluluk, hizmet kusuru çerçevesinde değerlendirilir.
Fiili memur: Kamu görevlisi olmayan; ancak idari faaliyetin yürütülmesi açısından, idari faaliyete katkısı bulunan kimselerdir. Fransız hukukundan alınmış bir kavramdır. Örneğin takviye itfaiye ekiplerinin gelmesinin beklendiği esnada ormanlık alanda çıkan bir yangına müdahale eden vatandaş; fiili memurdur. Fiili memurun kusuru da; hizmet kusuru sayılacaktır. Yani orada yangına müdahale eden vatandaşın verdiği zarar; sanki idare tarafından verilmiş gibidir.
Benzer İçerik —–➤ İdarenin Hizmet Kusuru Nedeniyle Tazminat Davası
