Vergi Hukukunda Sürelerin Sınıflandırılması
1. Sürelerin Organik (süreleri koyan devlet organına göre) Sınıflandırılması
a. Yasal Süreler
Vergi işlemlerinde süreler vergi yasası ile belli edilir. Yasal süreler, doğrudan doğruya yasadan ötürü işlemeye başlarlar. Sürelere uyulup uyulmadığı yargı organlarınca re’sen denetlenir. Kesin sürelerdir. Ancak yasada belirtilen nedenlerle uzatılabilir.
b. İdari Süreler
İdare tarafından belirlenen sürelerdir. Vergi yasaları, idareye bazen süreyi belirleme konusunda yetki vermiştir. İdari sürelerle ilgili genel hükme VUK 14. maddesinde yer verilmiştir. Buna göre yasada açıkça yazılı olmayan durumlarda on beş günden aşağı olmamak koşuluyla bu süreyi tebliği yapacak olan idare belirler ve ilgiliye tebliğ eder.
c. Yargısal Süreler
Vergi yargısı organı tarafından belirlenen sürelerdir. VUK’unun vergi hukukunda sürelerle ilgili genel hüküm koyan 14.maddesinde yalnız kanuni ve idari süreler belirtilmiştir. Ancak vergi yargısını da düzenleyen İYUK, vergi yargısı organları tarafından da sürelerin belirlenebileceği öngörülmüştür.
2. Sürelerin Hukuki Niteliklerine(yaptırımı) Göre Sınıflandırılması
a. Hak Düşürücü Süreler
Bu süreler yasa ile belirlenen bir zaman noktasından itibaren işlemeye başlar ve yasa ile belirlenen bir anda sona ererler. Hak düşürücü sürelere uyulup uyulmadığı yargı organları tarafından re’sen denetlenir. Bu sürelere uyulmadığı takdirde, sürenin ilişkin bulunduğu hak sona erer ve bununla ilgili işlemleri yapma olanağı kalmaz.
b. Vergi Ödevleri İle İlgili Süreler
Sürenin geçirilmesi halinde uygulanacak yaptırım her olay bakımından değişiklik gösterir. Örneğin, işi bırakanlar vergi dairesine bir ay içinde bildirmek zorundadırlar. Bu sürelerin hak düşürücü sürelerden farkı zamanın geçmesiyle bir hakkın yitirilmesinin burada söz konusu olmamasıdır.
c. Müsamaha Süreleri
Vergi ödevleri ile ilgili süreler ile hak düşürücü süreler arasında yer almaktadır. Vergi cezasını indirimli ödemesi için verilen süreler gibi…
d. Zamanaşımı Süreleri
Vergi hukukunda zamanaşımı, vergi idaresinin vergi alacağını tahakkuk ettirme ve tahsil edebilme yetkisini kaldıran bir nedendir.
