İdarenin Kusursuz Sorumluluk Hali
  1. Ana Sayfa
  2. İdare Hukuku

İdarenin Kusursuz Sorumluluk Hali

İDARENİN KUSURSUZ SORUMLULUK HALİ

Ortada bir hizmet kusuru olmadığı halde, yürütülen eylem ve işlemin verdiği zararın tazmin edilmesi durumunda idarenin kusursuz sorumluluğu vardır. Bu, sosyal devlet ilkesinin bir gereğidir. Kusursuz sorumlulukta, rücu ilişkisi yoktur; zira bu durumda ortada bir kusur yoktur ve her şey olması gerektiği gibi işlemektedir.
İdari davranış ile zarar arasında sadece nedensellik bağı bulunması halinde, kusur şartı aranmaksızın idarenin sorumlu olması kabul edilmiştir. İdari işlem ve eylem ile zararın varlığı ile nedensellik bağı yeterlidir.

‒ Risk (Tehlike) İlkesi; Bazı faaliyetler tabiatı gereği risk içerirler. Bu durumda ortaya çıkan zararın, kusur şartı aranmaksızın, idare tarafından tazmin edilmesi gerekir. İdare, tehlikenin önlenmesi için her türlü özeni gösterse bile sorumluluktan kurtulamaz.

→ Mesleki Risk; kamu hizmetinde çalışan bir kişinin görevi sırasında ya da görevi nedeniyle zarara uğraması halinde; bu zarar hizmetin kaçınılmaz bir tehlikesi olarak kabul edilir ve ortaya çıkan zarar, kusuru olmasa dahi idare tarafından tazmin edilir. Kamu hizmetine anlık katılanlar (fiili memurlar) açısından da mesleki riskin varlığı kabul edilir..

→ İdarenin Tehlikeli Araç-Gereç Kullanması; Mesleki risk durumunda 3. kişi de zarara uğramışsa kamu görevlisinin zararı mesleki risk ilkesine göre tazmin edilirken; olayda 3. kişinin zararı tehlikeli araç-gereç kullanmaya göre tazmin edilir. Örneğin trenin ray üzerinde seyrederken, çıkardığı kıvılcım neticesinde ray kenarındaki tarlanın yanması; idarenin tehlikeli araç-gereç kullanmasının bir sonucudur ve her türlü tedbir alınmasına rağmen ortaya çıkmıştır. Burada trenin çıkardığı kıvılcım nedeniyle doğan zararı, idare karşılamakla yükümlüdür.

→ Sosyal Risk İlkesi; buradaki riskin niteliği toplumsaldır. Toplumsal nitelik taşıyan bir olay nedeniyle vatandaş zarar görüyorsa; idare bu zararı karşılamalıdır. İdare, sosyal risk durumunda hiçbir idari eylem ve işlem yapmamaktadır; hiçbir idari eylem ve işlem olmamasına rağmenidarenin sorumluluğuna gidilir. Örneğin idarenin yapması gerekeni yapıp yapmadığına bakılmaksızın terör eylemlerinden doğan zararı idare giderir.

‒ Fedakarlığın Denkleştirilmesi İlkesi; idarenin kamu yararı düşüncesi ile giriştiği faaliyet belli bazı kişileri zarara uğratırsa bu zarar herhangi bir kusuru olmasa dahi idare tarafından karşılanır. Tüm toplumun yararlanacağı faaliyet belli kişi ya da kişileri külfet altına sokmuşsa, külfetlerin dağılımındaki dengenin denkleştirme ile yeniden kurulması gerekir. Yani idarenin bir faaliyetinin nimetlerinden tüm toplum yararlanıyorsa, onun külfetlerine de tüm toplum katlanmalıdır.
Bir uyuşmazlık, idari eylem ve işlemlerden kaynaklandığı halde adli yargının konusu olabilir. Örneğin, Karayolları Trafik Kanunu’na göre; şehir içi ulaşım otobüsü,özel bir araçla kaza yaptığında özel hukuk hükümleri uygulanacaktır. HMK.m.3 gereği vücut bütünlüğünün ihlali ve ölümle neticelenen her türlü idari eylem ve işlemlerden doğan davalar, adli yargıda açılır. Ancak AYM’nin bu hükmü iptal etmesiyle birlikte idari eylem ve işlemlerden doğan bedensel zararlarda görevli yargı yeri idari yargı olmuştur. Ancak bir taraftan da Borçlar Hukuku kuralları gereği maddi zararlarda adli yargı yerleri görevlidir.

İdarenin kusursuz sorumluluğu ile hizmet kusuru bir arada bulunabilir. ➔ hizmet kusuru öncelikli olarak dikkate alınır.

Bu Yazıya Tepkiniz Ne Oldu?

Bültenimize Katılın

Hemen ücretsiz üye olun ve yeni güncellemelerden haberdar olan ilk kişi olun.

Yazar Hakkında