Danıştay Personeli ve Görevleri / İdari Yargılama Hukuku
  1. Ana Sayfa
  2. İdari Yargılama Hukuku

Danıştay Personeli ve Görevleri / İdari Yargılama Hukuku

DANIŞTAY PERSONELİ VE GÖREVLERİ

A. Danıştay Üyeleri

a) Danıştay Üyelerinin Nitelikleri: Kimlerin Danıştay üyesi seçilebilecekleri, başka bir ifadeyle, Danıştay üyesi seçilecek kişilerin niteliklerinin neler olması gerektiği Danıştay Kanunu’nun 8. maddesinde belirtilmiştir. Buna göre, Danıştay üyeleri, aşağıdaki görevleri yürüten kişiler arasından seçilirler (DK m. 8/1):

▶ İdari yargı hakim ve savcılığı,
▶ Bakanlık, Cumhurbaşkanı yardımcılığı, bakan yardımcılığı, müsteşarlık, müsteşar yardımcılığı, elçilik, valilik,
▶ Generallik, amirallik,
▶ Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği, Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığı, Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Sekreterliği,
▶ Hâkimler ve Savcılar Kurulu Genel Sekreterliği,
▶ Genel ve katma bütçeli dairelerde veya kamu kuruluşlarında genel müdürlük veya en az bu derecedeki tetkik ve teftiş kurul başkanlıkları, ile düzenleyici ve denetleyici kurumların başkanlıkları,
▶ Yükseköğrenim kurumlarında hukuk, iktisat, maliye, kamu yönetimi profesörlüğü,
▶ Kamu kurum ve kuruluşlarının başhukuk müşavirliği, birinci hukuk müşavirliği, hukuk hizmetleri başkanlığı ve hukuk işleri müdürlüğü.

Kanuna göre, Danıştay üyeliğine seçilebilecek kişilerin bu görevlerde belirli süre çalışmış olmaları da gerekir. Öncelikle, idari yargı hakim ve savcılarının Danıştay üyeliğine seçilebilmeleri için birinci sınıfa ayrıldıktan sonra en az 3 yıl bu görevlerde başarı ile çalışmış olmaları ve birinci sınıfa ayrılma niteliğini kaybetmemeleri gereklidir (DK m. 8/2). İdari görevlerden Danıştay üyeliğine seçileceklerin yükseköğrenimlerini tamamladıktan sonra Devlet hizmetlerinde 15 yıl çalışmış bulunmaları, birinci derece aylığını kazanılmış hak olarak almaları ve hakimliğin gerektirdiği ahlak ve seciyeye sahip olmaları şarttır (m. 8/3).

b) Üyelerin Seçimi: Anayasa’ya göre, Danıştay üyelerinin 3/4’ü, birinci sınıf idari yargı hakim ve savcıları ile bu meslekten sayılanlar arasından Hakimler ve Savcılar Kurulu; 1/4’i, nitelikleri kanunda belirtilen görevliler arasından Cumhurbaşkanı tarafından seçilir (AY m. 155/3). Danıştayın, kuruluşu, işleyişi, Başkan, Başsavcı, başkanvekilleri, daire başkanları ile üyelerinin nitelikleri ve seçim usulleri, idari yargının özelliği, mahkemelerin bağımsızlığı ve hakimlik teminatı esaslarına göre kanunla düzenlenir (m. 155/5).

Danıştay Kanunu’na göre, Danıştayda boşalan üyeliklerin 3/4’ü idari yargı hakim ve savcılığından, 1/4’i ise diğer görevliler arasından seçilir (DK m. 9/1). İdari yargı hakim ve savcıları, Hakimler ve Savcılar Kurulunca; diğer görevlerde bulunanlar ise, Cumhurbaşkanınca Danıştay üyeliğine seçilirler (m. 9/2). Danıştay üyeleri 12 yıl için seçilirler. Bir kimse iki defa Danıştay üyesi seçilemez (m. 9/3). Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından Danıştay üyeliğine seçilip görev süresi sona erenler, Hâkimler ve Savcılar Kurulu ilgili dairesi tarafından, idari yargıda sınıf ve derecelerine uygun bir göreve atanırlar (m. 9/4).

Cumhurbaşkanı tarafından Danıştay üyeliğine seçilip idari yargıda bir göreve atanmak iste-yenler, görev sürelerinin bitiminden 1 ay öncesine kadar, idari yargıda bir göreve atanmak için talepte bulunurlar. Talepte bulunanlar Hâkimler ve Savcılar Kurulu ilgili dairesi tarafından idari yargıda sınıf ve derecelerine uygun bir göreve atanırlar. Talepte bulunmayanlar, başka bir göreve atanmak üzere Danıştay Başkanlığı tarafından Cumhurbaşkanlığına bildirilirler (m. 9/5).

Görevi sona eren üyelerin Danıştay ile ilişkileri kesilir; ancak atamaları gerçekleşinceye ka-dar, özlük hakları Danıştay tarafından karşılanmaya devam olunur (m. 9/6). Danıştayda boşalan üye sayısı 4’ü bulunca, 4. üyeliğin boşaldığı tarihten itibaren en geç 3 gün içinde durum Danıştay Başkanlığınca, boşalan üyeliklerin idare veya vergi dairesi üyeliği olduğu da belirtilmek suretiyle, Cumhurbaşkanlığına ve Adalet Bakanlığına duyurulur (m. 9/7). Cumhurbaşkanı ve Hakimler ve Savcılar Kurulunca bu duyurudan sonra en geç 2 ay içinde seçim yapılır (m. 9/8).

c) Üyelerin Görevleri: Üyeler, bulundukları dairelerde başkanlar veya dahil bulundukları kurullarda kurul başkanları tarafından kendilerine verilen dosyaları geciktirmeden inceleyerek görevli daire veya kurullara gerekli açıklamaları yaparlar, kararları yazarlar, dairelerin ve üyesi bulundukları kurulların toplantılarına katılırlar, düşünce ve görüşlerini bildirirler, oylarını verirler ve daire ile ilgili olmak üzere verilen diğer işleri görürler (DK m. 58).

B. Danıştay Başkanı, Başsavcısı, Başkanvekilleri ve Daire Başkanları

a) Nitelikleri, Seçimleri ve Görev Süreleri: Danıştay Kanunu uyarınca; Danıştay Başkanı, Başsavcısı, başkanvekilleri ve daire başkanları kendi üyeleri arasından Danıştay Genel Kurulunca üye tam sayısının salt çoğunluğu ile seçilirler (DK m. 10/1). Danıştay Başkanı ve Başsavcısı seçilebilmek için 6 yıl, başkanvekili ve daire başkanı seçilebilmek için 3 yıl süre ile Danıştay üyeliği yapmış olmak zorunludur (m. 10/2).

Danıştay Başkanı, Başsavcısı, başkanvekilleri ve daire başkanlarının görev süreleri 4 yıldır. Süresi bitenler yeniden seçilebilirler, yeniden seçilemeyenler ile seçime girmeyenler veya süreleri dolmadan bu görevlerden çekilenler Danıştay üyeliği görevlerine devam ederler (m. 10/4).

Seçim, görev sürelerinin biteceği tarihten 15 gün önce veya diğer sebeplerle boşalma tarihin-den itibaren 15 gün içinde yapılır. Çalışmaya ara verme süresi (adli tatil) bu sürenin hesabında nazara alınmaz (m. 10/5). Seçime katılmak isteyenler seçim gününden önce Danıştay Başkanlığına yazı ile başvurabilecekleri gibi, toplantıda oylamaya başlanmadan önce sözlü olarak da istekte bulunabilirler veya teklif edilebilirler (m. 10/6).

Seçim gizli oyla yapılır. İlk üç oylamada sonuç alınamazsa, seçim üçüncü oylamada en çok oy alan iki aday arasında yapılır. Dördüncü oylamada bu çoğunluk sağlanamazsa seçim, yeni-den aday gösterilerek tekrarlanır. Fakat, bundan sonraki üç oylamada sonuç alınamazsa dördüncü oylamada en çok oy alan seçilmiş sayılır (m. 10/7).

b) Görevleri:

Danıştay Başkanının Görevleri: Danıştay Başkanı, Danıştayın genel işleyişinden sorumludur. Kuruluşun düzenli çalışmasını sağlar. Gerekirse, ilgili daire başkanları veya Başkanlar Kurulu ile de istişare ederek lüzumlu idari tedbirleri alır (DK m. 55/1). Danış-tay Başkanı; Danıştay Genel Kurulu ile İçtihatları Birleştirme Kuruluna, İdari İşler Kuruluna, idari ve vergi dava daireleri kurullarına, Yüksek Disiplin Kuruluna, Başkanlar Kuruluna ve Başkanlık Kuruluna başkanlık eder (m. 55/2).

Danıştay Başkanvekillerinin Görevleri: Danıştay başkanvekilleri; Danıştay Başkanına ait görevlerden Başkan tarafından verilenleri yaparlar; Danıştay Başkanının yokluğunda kıdem sırasına göre ona vekillik ederler; Danıştay Başkanının katılmadığı kurullara baş-kanlık ederler (DK m. 56).

Daire Başkanlarının Görevleri: Daire başkanları, dairelerinde görevli bulunanların görevlerine devamlarını, düzenli çalışmalarını, daire işlerinin verimli bir şekilde yürütülmesini ve tetkik hakimleri ile diğer memurların yetişmelerini sağlarlar. Görüşmeleri idare ederler, dahil bulundukları kurulların toplantılarına katılarak düşüncelerini bildirirler ve oylarını verirler (DK m. 57/1).

Daire başkanları her takvim yılı sonunda, dairelerindeki işlerin durumu ve bunların yürütülmesinde aksaklık varsa sebepleri hakkında Danıştay Başkanlığına bir rapor verirler ve alınmasını lüzumlu gördükleri tedbirleri bildirirler (m. 57/2).

Danıştay Başsavcısının Görevleri: Başsavcı, ilk derece mahkemesi sıfatıyla Danıştayda görülen dava dosyalarını, esas hakkındaki düşüncelerini bildirmek üzere, uygun göreceği görev ayırımına göre savcılara havale eder. Düşüncelerinin vaktinde bildirilmesini ve savcılar ile Başsavcılıkta görevli diğer memurların devamlarını ve intizamla çalışmalarını sağlar, gelen dosyaların kaydı ve saklanması ile işi bitenlerin ilgili yerlere geciktirilmeden gönderilmesi için gerekli tedbirleri alır (DK m. 60/1). Başsavcı, incelediği dava dosyaları hakkında düşüncelerini bildirir ve kanunlarla kendisine verilen diğer görevleri yapar (m. 60/2).

Bunun yanı sıra, Başsavcı, her takvim yılı sonunda, işlerin durumu ve bunların yürütülmesinde aksaklık varsa sebepleri hakkında Danıştay Başkanlığına bir rapor verir ve alınmasını lüzumlu gördüğü idari tedbirleri bildirir (m. 60/3). Ayrıca, Başsavcı, savcılardan birini, idari işlerde kendisine yardım etmekte görevlendirebilir (m. 60/4).

c) Başkanlara ve Başsavcıya Vekalet: Danıştay Başkanlığının boşalması, Danıştay Başkanının izinli veya özürlü olması hallerinde başkanvekillerinde en kıdemlisi Danıştay Başkanına vekalet eder (DK m. 22/1). Dairelerde en kıdemli üye başkana vekalet eder. Başsavcıya Danıştay Başkanının seçeceği ve Başsavcılığa seçilme niteliğine sahip bir Danıştay üyesi vekalet eder (m. 22/2).

C. Genel Sekreter

Danıştay Başkanının seçeceği bir üye Danıştay Genel Sekreterliği görevini yapar (DK m. 6/1). Birinci sınıfa ayrılmış Danıştay tetkik hakimlerinden veya savcılarından en çok 2’si genel sekreter yardımcısı olarak görevlendirilebilir. Genel Sekreterlik hizmetleri için yeteri kadar savcı, tetkik hakimi ve memur verilir (m. 6/2). Genel Sekreter, kanunun görevli kıldığı işler ile Danıştay Başkanının vereceği idare ve yazı işlerini yürütür (DK m. 59/1). Dairelere ve Başsavcılığa bağlı olanlar dışındaki müdürlükler ve diğer idari birimler Genel Sekreterin yönetim ve denetimi altında bulunur (m. 59/2).

D. Savcılar ve Tetkik Hakimleri

a) Savcılar: Danıştay savcıları, 5 yıl meslekte hizmet etmiş ve olumlu sicil almış idari yargı hakimleri arasından Hakimler ve Savcılar Kurulunca atanırlar (DK m. 11/1). Savcılar, ilk derece mahkemesi sıfatıyla Danıştayda görülen dava dosyalarından kendilerine havale olunanları Baş-savcı adına incelerler ve esas hakkındaki düşüncelerini, 1 ay içinde gerekçeli ve yazılı olarak verirler. Bu süreler geçirilirse durumu sebepleriyle birlikte Başsavcıya bildirirler. Danıştay Başkanının ve Başsavcısının vereceği diğer görevleri yerine getirir; çalışma düzeninin korunması ve iş veriminin artırılması için Başsavcının alacağı tedbirlere uyarlar (m. 61/1).

Bunun yanı sıra, savcılar, ilgili yerlerden Danıştay Başkanlığı aracılığı ile her türlü bilgileri isteyebilecekleri gibi işlem dosyalarını da getirtebilirler (m. 61/2). Ayrıca, dava dairelerince gerekli görüldüğü takdirde, Danıştay savcıları, önceden haber verilmek suretiyle, düşüncelerini sözlü olarak da açıklarlar (m. 61/3).

b) Tetkik Hakimleri: Danıştay tetkik hakimleri de, tıpkı savcılar gibi, 5 yıl meslekte hizmet etmiş ve olumlu sicil almış idari yargı hakimleri arasından Hakimler ve Savcılar Kurulunca atanırlar (DK m. 11/1). Danıştay tetkik hakimlerinin görev yerleri, Başkanlık Kurulu tarafından belirlenir. Görev yerleri, aynı usulle değiştirilir. İdari bakımdan zaruret olmadıkça bir sicil devresi geçmeden görev yerleri değiştirilemez. Sicil devresi en az 6 aydır (m. 11/2). Tetkik hakimlerinin görev yaptıkları kurul ve daireler, yönetmelikte belirlenecek esas ve sürelere göre değiştirilir (m. 11/3).

Tetkik hakimleri; Danıştay Başkanının, daire ve kurul başkanlarının kendilerine havale ettikleri işleri inceleyerek daire veya görevli kurula gerekli açıklamaları yaparlar. Kendi düşünce ve görüşlerini sözlü ve yazılı olarak bildirirler, karar taslaklarını yazarlar, gerekli tutanakları düzenler ve Danıştay Başkanı, kurul başkanı ve daire başkanının verecekleri diğer görevleri yerine getirirler (m. 62/1).

Bunun yanı sıra, her daire ve kurulda, o daire veya kurul başkanınca birinci sınıfa ayrılmış bir tetkik hakimi, memurların görevlerine devamlarını, yetişmelerini ve verimli bir biçimde çalışmalarını, idare, dosya ve diğer yazı işleri ile tebligat işlerinin gecikmeden ve düzenli olarak yürütülmesini, Danıştay Başkanının, daire ve kurul başkanının vereceği diğer işleri yapmakla görevlendirilir (m. 62/2).

Ragıp Karakuş, “İdari Yargılama Hukuku Ders Notu”, s. 22-25, www.ragipkarakus.com

Bu Yazıya Tepkiniz Ne Oldu?

Bültenimize Katılın

Hemen ücretsiz üye olun ve yeni güncellemelerden haberdar olan ilk kişi olun.

Yazar Hakkında